We vergeten allemaal dingen. Je loopt een kamer binnen en vergeet waarom. Je kunt geen seconde een naam plaatsen. Het overkomt iedereen. Het is vervelend, zeker. Maar het is geen diagnose.
Er is een enorm verschil tussen normale leeftijdsgebonden geheugenverlies en de cognitieve achteruitgang van dementie. De lijn is niet wazig als je weet waar je moet kijken. Het zit niet alleen in de geest. Het zit ook in het lichaam.
Ongeveer 7 miljoen Amerikanen lijden tegenwoordig aan dementie. In 2060 zou dat aantal kunnen verdubbelen. De druk neemt toe. Deskundigen zijn het eens over één belangrijke drempel: dementie wordt gedefinieerd wanneer een beperking u ervan weerhoudt te functioneren.
“De magische grens… is wanneer een van hun cognitieve stoornissen het functioneren belemmert”, legt Dr. Stephanie Nothelle, een geriater bij Johns Hopkins, uit.
Dit betekent dat u niet meer kunt autorijden. Je verdwaalt in een bekende straat. Je staart naar een belastingaangifte die je al veertig jaar doet en ziet alleen maar lawaai. Als de ziekte uw dagelijkse autonomie aantast, is dat een waarschuwingssignaal.
Dementie is een paraplu. Het heeft betrekking op de ziekte van Alzheimer, vasculaire dementie, de ziekte van Parkinson en Lewy body dementie. Hoewel cognitief verlies de kop opsteekt, komen er vaak fysieke symptomen naar voren. Het kunnen vroege indicatoren zijn.
Hier ziet u hoe uw lichaam aangeeft wat uw geest mogelijk verliest.
Gangveranderingen en evenwichtsproblemen
Je denkt dat lopen automatisch gaat. Dat is het niet. Het is een complexe cognitieve taak.
Dr. Nothelle wijst erop dat het handhaven van evenwicht en soepele bewegingen vereist dat de hersenen meerdere inputs tegelijkertijd verwerken. Je verwerkt sensatie van je voeten. Je volgt visuele signalen in je omgeving. Je past je aan het terrein aan. Het gebeurt allemaal in milliseconden.
Wanneer die verwerkingskracht afneemt, struikel je.
Problemen met lopen of veelvuldig vallen kunnen duiden op dementie. Dat is niet altijd het geval. Artritis veroorzaakt stijfheid. Er ontstaat onhandigheid. Maar als het evenwicht sneller verslechtert dan verwacht, kijk dan dieper. Dit probleem verergert vaak naarmate de ziekte vordert.
Houdingsveranderingen en schuifelende voeten
Lewy body dementie is de tweede meest voorkomende vorm. Dr. Jori Fleisher van Rush University merkt op dat het ook Parkinson-gerelateerde dementieën omvat.
Let op de voeten.
Als iemand schuifelt, langzamer loopt dan voorheen of meer slungelig is, let dan op. Je zou de leeftijd de schuld kunnen geven. Je zou het gebrek aan focus kunnen verwijten. Of je zou kunnen aannemen dat het gewoon ‘ouderdom’ is.
Wijs het patroon niet af. Als de houding verandert en er sprake is van een schuifelende gang, is een medische beoordeling gerechtvaardigd.
Verloren gevoel voor smaak of geur
Geur is primitief. Het is rechtstreeks gekoppeld aan het geheugen. Als het zonder oorzaak vervaagt, let dan op.
COVID kan uw reukvermogen doden. Sinusproblemen kunnen dat ook zijn. Maar afgezien van deze bekende factoren is een plotseling verlies verdacht.
“De persoon merkt het zelf niet”, zei Fleisher. “Maar hun geliefde zegt: ‘Er stond iets op het fornuis en je rook het niet.’”
Dit specifieke symptoom is nauw verbonden met Lewy body dementie. Het is niet universeel voor elk type, maar het is een aparte marker. Als uw geliefde brandende toast negeert of niet weet of het voedsel bedorven is, maak dan een afspraak.
Problemen met slikken en aspiratie
Voedsel dat door de ‘verkeerde pijp’ gaat, is niet alleen een verstikkingsgevaar. Het is een ernstige medische gebeurtenis voor iemand met dementie.
Nothelle merkt op dat slikken moeilijk wordt. De speekselproductie verandert. De reflex om goed te slikken neemt af. Wanneer vloeistof of voedsel in de luchtpijp terechtkomt in plaats van in de slokdarm, komen bacteriën uit de mond in de longen terecht.
Dit veroorzaakt aspiratiepneumonie.
“Longontsteking komt relatief vaak voor in het laatste deel van de dementie,” zei Nothelle. Het is vaak een complicatie van de fysieke tol van de ziekte op de reflexen van het lichaam, en niet slechts een afzonderlijke ziekte.
Blaascontrole en darmveranderingen
Incontinentie is jammer en gestigmatiseerd, maar het is een symptoom.
De zenuwen die de blaas controleren, degenereren naarmate de dementie vordert. Het lichaam verliest de grip op de controle. Op dezelfde manier kan constipatie later in het leven optreden.
Fleisher waarschuwt dat darmveranderingen vaak jaren voorafgaan aan andere belangrijke symptomen, vooral bij Parkinson en aanverwante aandoeningen. Het is een vroeg gefluister vóór de schreeuw.
Slaapverstoring en REM-gedrag
Slaap is niet alleen maar rusten. Het is waar de hersenen het huis schoonmaken.
Let op ongewone nachtelijke activiteiten. Stoot uw partner in de lucht? Schreeuwen? Dromen uitbeelden?
Fleisher identificeert dit als REM-gedragsstoornis. Het kan jaren vóór de diagnose van Parkinson of Lewy body dementie verschijnen. De persoon die de klap uitdeelde, herinnert het zich misschien niet meer. Maar de getuige wel. Als u dit ziet, vertel dit dan aan het zorgteam. Het zijn gegevens.
Waarom vroege detectie belangrijk is
Wij aarzelen. Wij zijn bang voor het etiket. We willen niet geloven dat onze ouders, of wijzelf, hun grip verliezen.
Maar timing is alles.
“Er lopen momenteel veel verschillende onderzoeken”, zei Nothelle. Behandelingen evolueren. Artsen kunnen nu biomarkers in bloed of ruggenmergvocht controleren. Zij kunnen het specifieke type dementie vaststellen. Hierdoor is gerichte behandeling mogelijk.
Het doel is niet altijd genezing. Het is management. Het is van plan.
‘Als je er vroeg achter komt, kun je inspraak krijgen in je toekomst,’ zei Nothelle. Over de zorg kunt u beslissen. Je kunt de financiën instellen. Je kunt kiezen waar je woont. Dit doe je terwijl je nog keuzevrijheid hebt.
De kansen zijn tegen ons. Deskundigen voorspellen dat 42% van de Amerikanen ouder dan vijfenvijftig dementie zal ontwikkelen. Dat is bijna de helft van de bevolking. Het is voor velen een statistische zekerheid.
Maar kennis is macht.
Een gezonde levensstijl verlaagt het risico. Het elimineert het niet, maar het helpt. Blijf actief. Eet goed. Sociaal bezig zijn. Als u een van deze fysieke symptomen opmerkt (problemen met lopen, slikproblemen, slaapstoornissen), wacht dan niet.
Laat je controleren. Het venster voor actie is smal. Laat het niet sluiten voordat je het zelfs maar ziet openen.
