Kanker groeit niet alleen in isolement; het corrumpeert actief het immuunsysteem om zijn eigen expansie te stimuleren. Een nieuwe studie onthult hoe bepaalde immuuncellen, met name neutrofielen, overschakelen van het bestrijden van tumoren naar het bevorderen van hun groei. Dit gebeurt via een sleutelmolecuul genaamd CCL3, waarbij tumoren deze cellen manipuleren om te produceren. De bevinding is niet zomaar een laboratoriumnieuwsgierigheid; het suggereert een manier om de ziekteprogressie te volgen en mogelijk kankerbehandelingen op maat te maken.
De tumormicro-omgeving: een slagveld dat samenwerking werd
De slagveldmetafoor voor kanker is onvolledig. Tumoren dringen niet zomaar binnen; ze bestaan binnen een complex ecosysteem van cellen die op elkaar inwerken op manieren die we nu pas beginnen te begrijpen. Het identificeren van welke interacties de tumorgroei stimuleren is een enorme uitdaging. Zoals Mikaël Pittet, hoofdonderzoeker aan de Universiteit van Genève (UNIGE), uitlegt: “Een van de moeilijkheden ligt in het identificeren, in een omgeving die we nu pas beginnen te begrijpen, van de elementen die werkelijk het vermogen van de tumor om te groeien beïnvloeden.”
Dit onderzoek bouwt voort op eerder werk uit 2023 dat verbanden toont tussen andere immuuncellen (macrofagen) en ziekteprogressie. De nieuwe bevindingen voegen nog een stukje toe aan de puzzel, waarbij de nadruk ligt op neutrofielen – een veel voorkomend type immuuncel dat gewoonlijk wordt geassocieerd met verdediging, niet met promotie.
Neutrofielen: van eerstehulpverleners tot medeplichtigen
Neutrofielen behoren tot de meest voorkomende immuuncellen in het lichaam en haasten zich doorgaans om infecties en verwondingen te bestrijden. Maar bij kanker is hun aanwezigheid vaak een slecht teken. Onderzoekers ontdekten dat tumoren actief neutrofielen rekruteren en deze vervolgens herprogrammeren om CCL3 te produceren. Deze chemokine helpt het lichaam niet; het stimuleert actief de tumorgroei.
“We ontdekten dat neutrofielen die door de tumor worden gerekruteerd een herprogrammering van hun activiteit ondergaan: ze beginnen lokaal een molecuul te produceren – de chemokine CCL3 – die de tumorgroei bevordert”, legt Pittet uit. Deze verschuiving verandert een beschermende reactie in iets dat kanker helpt gedijen.
Technische hindernissen overwinnen in het laboratorium
Het bestuderen van neutrofielen is moeilijk. Ze zijn notoir moeilijk genetisch te manipuleren zonder andere cellen te beïnvloeden. Onderzoekers hebben dit overwonnen door meerdere experimentele benaderingen te combineren om de CCL3-genexpressie alleen in neutrofielen nauwkeurig te controleren. Toen CCL3 werd verwijderd, ondersteunden neutrofielen niet langer de tumorgroei. Ze stapelden zich nog steeds op in tumoren, maar de schadelijke herprogrammering vond niet plaats.
Wijdverbreid bewijs uit grote datasets
De bevindingen beperkten zich niet tot één enkel laboratorium. Onderzoekers hebben de gegevens uit meerdere onafhankelijke onderzoeken opnieuw geanalyseerd, waardoor nieuwe analytische methoden nodig waren om neutrofielen nauwkeurig te detecteren. Standaardgereedschappen missen ze vaak vanwege hun lage genetische activiteit. Door een nieuwe aanpak te ontwikkelen, bevestigden ze dat de productie van CCL3 door neutrofielen een veel voorkomend patroon is bij veel soorten kanker.
CCL3: een potentiële biomarker voor het opsporen van kanker
Het identificeren van CCL3 als een belangrijke aanjager van door neutrofielen aangedreven tumorgroei biedt een veelbelovende nieuwe variabele om te begrijpen hoe kankers evolueren. Pittet beschrijft het als “het ontcijferen van de ‘identiteitskaart’ van tumoren”, waarbij de belangrijkste variabelen worden geïdentificeerd die de voortgang van de ziekte bepalen. Eenmaal geïdentificeerd, kunnen deze variabelen helpen de behandeling op maat te maken en de patiëntenzorg te verbeteren.
Dit onderzoek suggereert dat een beperkt aantal sleutelvariabelen de evolutie van kanker aanstuurt. Het identificeren hiervan zou kunnen leiden tot meer gepersonaliseerde en effectieve behandelingen.
In wezen laat de studie zien dat tumoren niet zomaar binnendringen; ze coöpteren de eigen verdediging van het lichaam, waardoor ze medeplichtig worden. Dit inzicht zou de weg kunnen vrijmaken voor nieuwe manieren om kanker op te sporen en te behandelen door zich te richten op de mechanismen die tumoren gebruiken om het immuunsysteem te manipuleren.
